Stary Kościół


 

Historia kościoła Świętego Bartłomieja Apostoła

Najstarsza wiadomość o istnieniu kościoła w Łękach Górnych z wykazów świętopietrza z lat 1325 – 1327, podaje imię proboszcza oraz informację, że jest on plebanem kościoła w Łękach. Dokładniejszą informację o tym samym prawdopodobnie kościele znajdujemy w „Księdze uposażeń Diecezji Krakowskiej” historyka Polski ks. Jana Długosza pochodzącej z lat 1470 – 1480. Podaje on mianowicie, iż kościół ten był drewniany. Obydwa te dokumenty mówią oczywiście o poprzednim kościele parafialnym w Łękach Górnych, ponieważ wiadomo, iż obecna świątynia, też drewniana, zbudowana została w 1484 roku. Data ta była niegdyś wypisana na jednym z portali kościoła. Niestety, prawdopodobnie w czasie remontu wspomnianej świątyni po roku 1932, portal ten został usunięty. Następne wiadomości źródłowe dotyczyć będą, już istniejącego do dnia dzisiejszego zabytkowego, drewnianego kościoła parafialnego w Łękach Górnych.

Najstarsza wiadomość historyczna o tym obecnym kościele dotyczy roku 1536. Podaje ją „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów Słowiańskich”, jednakże bez powołania się na źródło archiwalne, z którego ta dala została zaczerpnięta. Jeśli idzie o wezwanie kościoła, mianowicie św. Bartłomieja Apostola, to po raz pierwszy podaje je dokument wizytacyjny z czasów biskupa Filipa Padniewskiego, z lat 1565 – 1570. Obszerną informację o obecnym kościele znajdujemy dopiero w sprawozdaniu z wizytacji w roku 1595, czyli z czasów kardynała Jerzego Radziwiłła. Wizytator zanotował, że kościół jest w dobrym stanie, wewnątrz ma polichromię na stropie, okna całe, na belce tęczowej znajduje się wizerunek Chrystusa Ukrzyżowanego. Posadzka jest z płyt kamiennych. W swym sprawozdaniu dodał również, że w tym czasie były w kościele trzy ołtarze, z których tylko jeden był konsekrowany. Pozostałe dwa nie miały nawet portatylów z relikwiami, wobec czego wizytator zabronił odprawiania na nich Mszy świętych.

Z czasów przedrozbiorowych istnieją do dnia dzisiejszego jeszcze dwa dokumenty wizytacyjne parafii Łęki Górne, a mianowicie z roku 1608 i z 1619. Dokumenty te nie podają nowych szczegółów dotyczących architektury kościoła. Wizytacja z roku 1619 powtarza w zasadzie te same informacje, opuszczając nawet wzmiankę o wezwaniu tutejszego kościoła parafialnego. Jest natomiast sprawą bardzo interesującą, o czym informuje ten wizytator, że w parafii znajduje się drugi kościół, mianowicie: „Capella Sancti Joannis Evangelistae”. Jeżeli chodzi o czasy późniejsze to z analizy formy kościoła parafialnego w Łękach Górnych wiadomo jedynie, że był on powiększany, względnie rozbudowywany. Prawdopodobnie działo się to w XVIII wieku. Przypuszcza się, że w wieku XVIII dobudowano tez do bryły kościoła murowaną zakrystię, gdyż na to wskazywałby charakter stylowy jej architektury. Nie zachowały się jednak do dnia dzisiejszego na ten temat żadne dokumenty archiwalne.

Architektura

Kościół św. Bartłomieja jest budowlą drewnianą. Został zbudowany z drewna modrzewiowego. Podmurówkę ma betonową z kamienną okładziną od zewnątrz, dach pokryty blachą ocynkowaną a zakrystię w całości wymurowaną z cegły. Ściany prezbiterium i nawy maja konstrukcję wieńcowo – zrębową, natomiast wieża jest zbudowana przy zastosowaniu konstrukcji słupowo – szkieletowej. Korpus naszego kościoła przedstawia się w rzucie poziomym, jako budowla orientowana, zbudowana na pianie podłużnym,

Od strony wschodniej mamy prezbiterium zakończone trój boczną absydą, następnie szerszą od niego nawę, zaś od strony zachodniej kwadratową wieżę z małym gankiem w drzwiach wejściowych. Do prezbiterium kościoła od strony północnej przylega murowana, prostokątna zakrystia, składająca się z dwóch pomieszczeń i małego przedsionka. Na jej poddaszu mieści się tzw. „skarbczyk kościelny”. Do wnętrza nawy prowadzą dwa przedsionki, mianowicie od zachodu i południa. Przedsionek zachodni mieści się w przyziemiu wieży, natomiast przedsionek południowy znajduje się w wejściu bocznym. Po północnej stronie wieży znajduje się ponadto przybudówka, w której mieści się składzik na sprzęt podręczny. Wydłużona przestrzeń nawy została podzielona dwoma rzędami drewnianych słupów na trzy części, mianowicie, szeroką część środkową oraz biegnące wzdłuż niej dwie wąskie przestrzenie. Wnętrze kościoła, czyli przestrzeń prezbiterium i nawy, nakrywa wspólny strop pobity deskami. W nawie posiada on tzw. zaskrzynienia, które wspierają się na dwóch rzędach drewnianych słupów po trzy z każdej strony. W ten sposób, przestrzeń wydłużonej nawy dzieli się na trzy nierówne części. Mianowicie środkową, oraz biegnące wzdłuż niej dwie wąskie przestrzenie pod wspomnianymi zaskrzynieniami.

Do zachodniej ściany przylega prostokątna empora chóru muzycznego, która wsparta jest na dwóch słupach z nieznacznym wybrzuszeniem balustrady w części środkowej. Na granicy prezbiterium i nawy znajduje się belka tęczowa, wsparta na profilowanych kroksztynach. W rzucie poziomym prezbiterium i nawy, zaznaczają się także tzw. lisice, które są równomiernie rozmieszczone wzdłuż ścian bocznych. Przylegają one do zrębu z obydwu jego stron, czyli od środka i od wewnątrz. Wspomniane lisice są spięte razem śrubami a ich zadaniem jest utrzymanie ścian kościoła w pozycji pionowej. Wnętrze prezbiterium oświetlają cztery okna. Dwa z nich mieszczą się w bocznych ścianach absydy, zaś dalsze dwa w ścianie południowej. Natomiast nawa posiada dwa okna od strony północnej i jedno od południa. Zakrystię oświetlają dwa małe okna, po jednym w każdym z dwóch pomieszczeń.

Wyposażenie wnętrza

Ołtarz główny rokokowy z 3. ćw. XVIII w.. w całości wykonany jest z drewna, polichromowany i złocony, zdobiony bogatą ornamentyką rokokową oraz rzeźbionymi postaciami świętych i aniołów. Figur, które przedstawiają świętych jest cztery. Dwie z nich znajdują się po bokach centralnej niszy: Matki Bożej Bolesnej i św. Jana Ewangelisty, wchodzą w skład tzw. Grupy Ukrzyżowania. Na wspornikach bramek stoją ponadto dwie figury polskich świętych: św. Wojciecha i św. Stanisława. Postacie aniołków zdobią zwieńczenie nastawy.

Ołtarze boczne wykazują pewne podobieństwo stylowe z ołtarzem głównym. Ołtarz lewy po stronie północnej jest poświęcony Matce Bożej Różańcowej. Wskazuje na to obecność św. Dominika i Franciszka, rozstawionych po bokach centralnej niszy. Figura Matki Bożej, przypomina gotycką figurę Matki Bożej. Zasuwą dla tej niszy jest obraz św. Józefa prowadzącego Jezusa w wieku chłopięcym na tle dalekiego pejzażu i otwartym niebem w zwieńczeniu, gdzie ukazuje się gołębica Ducha Świętego oraz aniołowie siedzący na obłokach. Obraz pochodzi z czasów fundacji ołtarza. Ołtarz prawy, po stronie południowej, był pierwotnie poświęcony Chrystusowi Boleściwemu. Świadczy o tym obraz w centrum nastawy, przedstawiający Chrystusa „Ecce Homo”.Towarzyszą mu po bokach nastawy dwie figury Apostołów Piotra i Pawła. Zasuwą obrazu „Ecce Homo” jest Objawienie się Serca Jezusowego św. Małgorzacie Alacoque.

Chrzcielnica drewniana, późnorenesansowa z pocz. XVII w. ma kształt kielicha złożonego z czaszy, nodusa i podstawy. Górna część nakrywy ma kształt spłaszczonej, ośmiobocznej kopuły z żebrami, zakończonej metalowym krzyżem.

Ambona barokowa, o bogatej dekoracji snycerskiej, na korpusie płaskorzeźby czterech ewangelistów, w zaplecku przedstawienie Chrystusa Dobrego Pasterza, na baldachimie tablice Dziesięciu Przykazań i krzyż.

Trzy zespoły ław manierystycznych z pocz. XVII w., o bogatej dekoracji figuralnej. Ustawione są na podwalinach, z własną podłogą.

Organy rokokowe z 2. poł. XIX w. W łuku tęczy krucyfiks barokowy z XVII w.

Obrazy:

  1. Zaśnięcia NMP, gotycki z 4. ćw. XV w., malowany przez Lazarusa Gertnera z Ulm;
  2. Ukrzyżowanie Chrystusa, barokowy z 2. poł. XVII w.

Na wieży trzy dzwony:

  1. z 1544 r. odlany przez Tymocha Andrijewa z Pskowa;
  2. św. Bartłomiej Apostoł;
  3. Matka Boska Wniebowzięta, oba z 1923 r. wykonane w Odlewni dzwonów Felczyńskich w Przemyślu.

Brak możliwości komentowania